سلامتی

بحران فقر آهن و کم خونی در دوران بارداری

فقر آهن و کم خونی در سلامت انسان و بالطبع خانم ها از اهمیت بالایی برخوردار است . تقریبا یک چهارم جمعیت جهان فقر آهن دارند .ابتدا فقر آهن ایجاد می شود یعنی ذخایر آهن تخلیه می شوند .

و بعد از آن کم خونی یا افت هموگلوبین ظاهر می شود .در مطالعه ایی که در ایران صورت گرفته استمیزان فقر آهن و کم خونی در دختران دوره دبیرستان تا ۴۱ درصد گزارش شده است .و این درصد خیلی بالاست .

به دلیل قاعدگی ماهانه خانم ها در هر ماه مقدار زیادی خون از دست می دهند .و بنابر این آهن از بدن دفع می شود .و به این علت فقر آهن از اهمیت بسیار بالایی برای خانم های ایرانی و برای جمعیت خانم ها برخوردار است .

خونی که از دست می رود ممکن است با یک رژیم غذایی معمولی جبران نشود .به همین علت است که کم کم فقر آهن ظاهر می شود .یعنی ذخایر آهن تخلیه می شوند .

بعد از آنکه ذخایر آهن تخلیه شدند ممکن است هموگلوبین کاهش پیدا کند .و از اینجا به بعد به آن کم خونی فقر آهن گفته می شود .کم خونی فقر آهن شایعترین نوع کم خونی است که در دنیا وجود دارد و خانم ها به دلیل قاعدگی ماهیانه

و خود حاملگی که نیاز به آهن را افزایش می دهد بسیار مستعد فقر آهن و کم خونی هستند .

علائم کم خونی

علائمی که ممکن است در کم خونی دیده شود بیشتر شامل ضعف – کم انرژی بودن – سر دردعدم توانایی در ورزش کردن – احساس خستگس – تحریک پذیری و یا حتی افسردگی است .

وقتی کم خونی خیلی شدید می شود خانم ها تمایل به خوردن مواد دیگر مانند یخ و خاک پیدا می کنند که به آن “پیکا” گفته می شود . هم چنین ممکن است یک سری عوامل روانی بخصوص افسردگی در خانم ها ایجاد شود .

حالتی به اسم میگرن بعد از قاعدگی ماهانه وجود دارد که به دلیل خونریزی ماهانه آهن زیادی از دست می دهند واگر یک زمینه فقر آهن و کم خونی هم داشته باشند بصورت سردرد در خانم ها بروز می کند و خودش را نشان می دهد.

فقر آهن و کم خونی در دوران بارداری
فقر آهن و کم خونی در دوران بارداری
یکی از علت های احساس سندرم پای بی قرار هم می تواند فقر آهن و کم خونی باشد

در موارد شدیدتر که به کم خونی تبدیل می شود طبیعتا این علائم خیلی بیشتر دیده می شوند .در مواردی که فقط فقر آهن وجود دارد بیشتر احساس خستگی و عدم تحمل ورزش دیده می شود .

و به همین علت افرادی که این علائم را دارند باید بیشتر به فقر آهن فکر کنند .وقتی اصطلاح فقر آهن استفاده می شود قبل از اینکه فرد کم خون شده باشد در حقیقت

ذخایر آهن کاهش پیدا می کنند . ولی هنوز هموگلوبین آنها کاهش پیدا نکرده است .قسمت اعظم آهن در جریان خون در هموگلوبین و گلبول های قرمز وجود دارد بنابراین وقتی آهن شروع به کم شدن می کند ابتدا ذخایر آهن تخلیه می شوند .

بعد کم کم روی گلبول های قرمز اثر میگذارد و باعث می شود آنها کم رنگ تر شده و سایزشان کوچکتر شود .و حالتی را به دست می اورند که به آن انمی فقر آهن گفته می شود .

و بالاخره افت هموگلوبین ظاهر می گردد و کم خونی فقر آهن ایجاد می شود .

عوامل فقر آهن و کم خونی

از جمله عواملی که باعث می شوند کم خونی فقر اهن ایجاد شود عبارتند از :

-کمبود آن در مواد غذایی و عدم مصرف کافی گوشت قرمز

-عدم جذب خوب آهن در سیستم گوارشی مثل بیماریهای التهاب روده

– جراحی های انجام شده بر روی معده که برای چاقی استفاده می شوند که منجر به اختلال در جذب آهن می شوند

-حاملگی هم به دلیل نیاز جفت و جنین به اهن اضافه و افزایش گلبولهای قرمز مادر در این دورران باعث ایجاد کم خونی می شودهمه این موارد باعث مصرف و نیاز مقدار بسیار زیادی اهن می شوند و

اگر اهن کافی به بدن نرسد از ذخایر بدن استفاده می شود .ذخایر آهن هم ممکن است ناکافی باشند و بنابراین منجر به کم خونی گردد .

گوشت قرمز از مواد غذایی سرشار از آهن
گوشت قرمز از مواد غذایی سرشار از آهن

یکی دیگر از مسائلی که منجر به فقر آهن و کم خونی فقر اهن می شود خونریزی به دلایلمختلف و در مود خانم ها بخصوص به دلیل قاعدگی ماهیانه در آنهاست .

معمولا وقتی مقدار قاعدگی کم باشد آهن زیادی از بدن دفع نمی شود و بنابراین کم خونی یا فقر آهن ظاهر نمی شود .ولی در خیلی از موارد ممکن است مقدار خونریزی ماهیانه زیاد باشد و برخلاف تصور عامه که فکر

می کنند خون قاعدگی خون کثیفی است که از بدن دفع می شود خون شریانی و تمیز بدن می باشد.که دفع شده و بنابراین مقدار زیادی اهن را با خود دفع می کند .و فقر آهن و کم خونی ممکن است ظاهر شود .

علت های دیگری هم ممکن است وجود داشته باشند که شایع و با اهمیت نیستند و به ندرت دیده می شوند .بطور کلی خانم ها در معرض دو مسئله مهم اند قاعدگی و حاملگی که هر دو می توانند موجب کم خونی شوند .

اگر مادر حامله ایی کم خون باشد چه مسائلی اتفاق می افتد

اگر خانمی بخواهد حامله شود و در حاملگی کم خونی وجود داشته باشد یعنی میزان هموگلوبین کمتر از ۹ گرم در دسی لیتر باشد میزان سقط خودبخودی افزایش پیدا می کند .

وزن کم جنین و نیز عقب رفتگی رشد جنین در رحم و زایمان زود رس افزایش پیدا می کند .بخصوص اگر کم خونی در ابتدای حاملگی وجود داشته باشد .

حالا اگر میزان هموگلوبین خیلی کمتر (زیر ۶ گرم دسی لیتر) باشدمی تواند باعث نارسایی جفت و اختلال در رشد جنین شود .حتی می تواند منجر به مرگ جنین گردد .هم چنین پاره شدن کیسه آب را به

کم خونی نسبت می دهند و کم خونی می تواند این خطر را افزایش دهد.کم خونی می تواند فعالیت فیزیکی خانم حامله را مختل کند بطوری که

ممکن است احساس ضعف خیلی شدیدی داشته باشد .حتی در موارد شدید می تواند باعث نارسایی قلبی و یا مرگ مادر شود .گاهی اوقات ترمیم زخم در این افراد به سختی صورت می گیرد . بنابراین باید به این مسائل فکر کرد و هر خانمی که

یکی از مکمل هایی که قبل بارداری باید مصرف شود اسیدفولیک است
یکی از مکمل هایی که قبل بارداری باید مصرف شود اسیدفولیک است

تصمیم می گیرد حامله شود باید در بررسی های قبل از بارداری حتما از نظر کم خونی و فقر آهن بررسی شود .

برای فقر آهن فریتین خون اندازه گیری می شود

و برای تشخیص کم خونی میزان هموگلوبین خون اندازه گیری می گردد و بر حسب این دو مورد تصمیم گرفته می شود .بر حسب میزان شدت کم خونی یا فقر آهن  آهن به صورت خوراکی یا تزریقی می تواند در نظر گرفته شود .

یکی از مکمل هایی که قبل از حاملگی تمام خانم ها باید استفاده کنند و ثابت شده که می تواندجلوی یکسری از ناهنجاری ها را در جنین بگیرد اسید فولیک است

متاسفانه در جامعه ما خیلی از اوقات دیده می شود که اسیدفولیک با آهن اشتباه گرفته می شود .و وقتی از خانم پرسیده می شود که آیا اهن مصرف می کنی می گوید بله فولیک اسید میخورم .

در حالی که اسید فولیک یکی از ترکیباتی است که در ساخت عنصر خون دخالت دارد و به دلیلاینکه از ناهنجاری های جنین جلوگیری می کند بسیار اهمیت دارد .

و خانم ها حتما باید قبل از حاملگی شروع به مصرف آن کنند و تا ۱ تا ۳ ماه ابتدای حاملگی وگاها ممکن است تا انتهای حاملگی لازم باشد اسید فولیک استفاده کنند .

بنابر این برای فقر اهن میزان فریتین اندازه گیری می شود و در صورتی که میزان آن کمتر از ۳۰ نانو گرمدر دسی لیتر باشد تشخیص فقر آهن برای خانم گذاشته می شود .

و زیر ۱۵ نانو گرم در دسی لیتر قطعا فقر آهن وجود دارد .ولی اگر هموگلوبین کاهش پیدا کند درآن زمان از اصطلاح کم خونی استفاده می شود .

بارداری و قاعدگی باعث بروز کم خونی و فقر آهن در خانم ها می شود
بارداری و قاعدگی باعث بروز کم خونی و فقر آهن در خانم ها می شود

میزان هموگلوبین در حاملگی

-در سه ماهه اول میزان هموگلوبین کمتر از ۱۱ گرم در لیتر

-در سه ماهه دوم میزان هموگلوبین کمتر از ۱۰ و نیم گرم در لیتر

-بعد از زایمان میزان هموگلوبین کمتر از ۱۰ گرم در لیتر

را به عنوان کم خونی در نظر می گیرند.

منبع:مجله کودک سالم شماره ۶۷ – دی ماه ۱۳۹۶

برچسب ها
نمایش بیشتر

مریم شینی

مریم شینی فارغ التحصل از دانشگاه شهید چمران اهواز - علاقمند به وب و فضای مجازی. از اینکه بتوانم مطالب جذاب و مورد علاقه شما را ارائه دهیم بسیار خوشحال میشم. با ارائه نظرات و پیشنهادات خود به افزایش کیفیت سایت کمک کنید. اشتراک گذاری مطالب در شبکه های اجتماعی و معرفی به دوستان خود فراموش نکنید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
بستن